The first Polish literary Nobel Prize in the 21st century

0

Henryk Sienkiewicz (1905), Władysław Reymont (1924), Czesław Miłosz (1980), Wisława Szymborska (1996). These Polish writers won the Nobel Prize for Literature in the 20th century. Now Olga Tokarczuk, whose novels are published, among others, by Wydawnictwo Literackie in Kraków, has joined this elite group of masters of Polish literature.

The award committee, justifying the distinction for the Polish novelist, wrote, among other things, that it awards her for her „narrative imagination, which with an encyclopaedic passion presents crossing borders as a form of life”. It is symbolic that on 10 October 2019, when the award of the Nobel Prize for Tokarczuk for the year 2018 was announced, the Polish writer was on a journey on the German autobahn. She was going to Bielefeld to meet her readers in the local library, which, despite the confusion caused by the Nobel Prize, took place the same evening with the participation of crowds of people.

Olga Tokarczuk was born in 1962 in the Lubuskie Voivodeship in western Poland. From Klenica, her parents, together with 10-year-old Olga, moved to Kietrz in the Opole region, where she grew up and graduated from high school. From there, she sent to the editorial office of the youth magazine short stories she had debuted with. From there she left to study psychology at the University of Warsaw. After graduation, she worked as a psychotherapist in Wałbrzych and Wrocław. She has lived and worked in Lower Silesia for years.

Her first novel was published in 1993. Her first big success was her book „Primeval and Other Times”. Then came others and with them the prizes. She received the prestigious Polish Nike award twice, for „Flights” and „The Books of Jacob”. The former also gave her the Booker Prize, while the latter made a great impression on the Nobel Prize jury.

The monumental „Books of Jacob” were written over seven years. The plot of the novel takes place in the second half of the 18th century on the territory of the then multi-ethnic Poland joined by the union with the Grand Duchy of Lithuania. The main character is Jakub Frank, the creator of the Frankish sect, which is heretical to Judaism. The writer therefore refers to the times described by the first Polish literary Nobel Prize winner, Henryk Sienkiewicz (who also received the prize for his novel „Quo vadis” about the fate of the first Christians in Rome). However, Tokarczuk does not idealise the century, the end of which brought about the collapse of the state. Her novel is a demanding and at the same time fascinating read, a story about crossing many borders, not only geographical ones. It was translated into Swedish in 2016. Tokarczuk’s work is widely known in the world because her novel has been translated into 35 languages.

The Nobel Prize for Olga Tokarczuk was received enthusiastically by her Polish readers and coolly by right-wing politicians. The author, as a feminist, defender of animal rights, vegetarian, and defender of liberal democracy is not a heroine for that section of the contemporary political scene in Poland.

Pierwszy polski literacki Nobel w XXI wieku

Henryk Sienkiewicz (1905), Władysław Reymont (1924), Czesław Miłosz (1980), Wisława Szymborska (1996). Ci polscy pisarze zdobyli literackiego Nobla w XX wieku. Teraz do tego elitarnego grona mistrzów polskiej literatury dołączyła Olga Tokarczuk, której powieści wydaje m.in. Krakowskie Wydawnictwo Literackie.

Kapituła nagrody, uzasadniając wyróżnienie dla polskiej powieściopisarki napisała m.in. że przyznaje ją za „wyobraźnię narracyjną, która z encyklopedyczną pasją prezentuje przekraczanie granic jako formę życie”. Symbolicznego znaczenia nabiera fakt, że

10 października 2019 r. kiedy ogłaszano przyznanie Tokarczuk Nagrody Nobla za rok 2018, polska pisarka była w podróży, na niemieckiej autostradzie. Jechała do Bielefeld na spotkanie ze swoimi czytelnikami w miejscowej bibliotece, które zresztą mimo wywołanego Noblem zamieszania tego samego wieczoru doszło do skutku przy udziale tłumów publiczności.

Olga Tokarczuk urodziła się w 1962 w województwie lubuskim na zachodzie Polski. Z tamtejszej miejscowości Klenica, jej rodzice razem z 10-letnią Olga przenieśli się do Kietrza na Opolszczyźnie, gdzie dziewczyna dorastała, skończyła liceum. Stamtąd wysyłała do redakcji młodzieżowego pisma opowiadania, którymi debiutowała. Stamtąd wyjechała studiować psychologię na Uniwersytecie Warszawskim. Po ich ukończeniu pracowała jako psychoterapeutka w Wałbrzychu i we Wrocławiu. Na Dolnym Śląsku od lat mieszka i tam tworzy.

Jej pierwsza powieść ukazała się w 1993 roku. Pierwszy duży sukces przyniosła jej książka „Prawiek i inne czasy”. Potem przyszły kolejne a z nimi nagrody. Prestiżową polska nagrodę Nike otrzymywała dwukrotnie, za „Biegunów” i „Księgi Jakubowe”. Ta pierwsza dała jej też nagrodę Bookera, a druga zrobiły wielkie wrażenie na kapitule Nobla.

Monumentalne „Księgi Jakubowe” powstawały przez siedem lat. Akcja powieści rozgrywa się w drugiej połowie XVIII wieku na terenie ówczesnej wieloetnicznej Polski połączonej unią z Wielkim Księstwem Litewskim. Głównym bohaterem jest Jakub Frank, twórca heretyckiej wobec judaizmu sekty frankistów. Pisarka odnosi się więc do czasów, które opisywał pierwszy polski literacki noblista – Henryk Sienkiewicz (nagrodzony zresztą za powieść „Quo vadis” o losie pierwszych chrześcijan w Rzymie). Tokarczuk nie idealizuje jednak stulecia, którego koniec przyniósł upadek państwa. Jej powieść jest wymagającą, a równocześnie fascynującą lekturą, opowieścią o przekraczaniu wielu granic, nie tylko geograficznych. Na język szwedzki została przetłumaczona w 2016 roku. Twórczość Tokarczuk jest szeroko znana na świecie, bo jej powieść tłumaczone były dotąd na 35 języków.

Nobel dla Olgi Tokarczuk przez jej polskich czytelników przyjęty został entuzjastycznie, a chłodno np. przez polityków prawicy. Pisarka jako feministka, obrończyni praw zwierząt, wegetarianka i obrończyni zasad demokracji liberalnej dla tamtej części współczesnej sceny politycznej w Polsce nie jest bohaterką. (b)

Henryk Sienkiewicz (1905), Władysław Reymont (1924), Czesław Miłosz (1980), Wisława Szymborska (1996). Diese polnischen Schriftsteller erhielten den Literatur-Nobelpreis im 20 Jh. Jetzt schloss sich dieser elitären Gruppe von polnischen Meistern der Literatur Olga Tokarczuk an, deren Romane u.a. im Krakauer Literatur-Verlag herausgege









PLACES WORTH YOUR TIME