The unforgettable year of 1989

0

The unforgettable year of 1989

This year will mark the 30th anniversary of the incredibly important events in the most recent history of Poland.  The first partially free elections in our country for the Sejm and free elections for the Senate took place on June 4, 1989. They were meant to be the implementation of the proceedings of the Round Table talks where the Communist authorities negotiated with a portion of the opposition which just a short time previously had been illegal.  They turned out to be exceptionally important as the first element of the breakthrough that led to the fall of the Soviet bloc in Central-Eastern Europe.

It was the catastrophic situation of the Polish economy that led to the Round Table talks.  The downfall began in the 1970’s because of the inefficiency of Communist Poland’s centrally planned economy.  Shortages in supplies among even the most basic food products, and growing inflation provoked a wave of strikes in 1980.  They ended with the agreement of the Communist authorities to permit the formation of the first self-governing trade union in the eastern bloc, independent of the communist authorities.  Workers under the leadership of Lech Wałęsa chose the name “Solidarity” for the new organization.

The union quickly transformed into a social movement numbering 10 million members.  It operated legally for 16 months which were filled with ever-growing conflicts with the Communist authorities.  On December 13, 1981 those authorities resorted to violence, declaring martial law.  The army, which numbered nearly half a million soldiers was deployed in the streets.  Police security services pacified one workplace after another in which the workers had reacted to the repression and martial law by striking.  Thousands of union activists and oppositionists were interned in special isolated facilities and prisons.  According to the findings of historians, the introduction of martial law resulted in the deaths of 56 persons.  Social opposition turned out to be much weaker than was suggested by the social attitudes and the number of members of “Solidarity”.

Demonstrations against the Communist authorities were organized principally by the underground structure of the de-legalized “Solidarity”.  The resistance was also supported by the Catholic Church and the pope from Poland, John Paul II.

Martial law aggravated the economic situation in the country.  Inflation became hyperinflation, and a system of rationing was implemented to supply the people with food.  Poland’s international debt rose along with pressure from Western creditors.  A sense of hopelessness grew in the country, and hundreds of thousands of Poles emigrated to western countries.  In the Soviet Union the new Communist leader, Michaił Gorbaczow, appeared with his ideas of perestroika.  In 1988 there was another wave of strikes, including at the Krakow steel mills, which at the time bore the name of V.I. Lenin.  These were also quelled, but the leaders of the Communist Party came to the conclusion that there was no escape from the crisis other than to reach accommodation with their opposition.  The Round Table talks, which began in February of 1989, came about directly as a result of this pressure.  These talks, which brought about a package of essential reforms, were facilitated by the Catholic Church.

An essential element of the understanding, reached after two months of discussion, was the agreement of the authorities to hold partially free elections.  Their date was set for June 4th.  They were preceded by the re-legalization of “Solidarity”.

The prospect of elections brought about a wave of civic activity.  62% of eligible voters turned out for the elections, which was actually a disappointing number.  Solidarity candidates won almost all the positions in the Senate.  They also won all of the 35% of the seats in the Sejm which had been opened to them by the Round Table agreement (65% of the seats were reserved for Communist candidates).  Candidates from the ruling Communist Party and its satellite parties which were listed in the so-called “national lists” and competed for the open seats were rejected by the voters.  The weakening of the Communist Party made it possible for the opposition to circumvent the provisions of the Round Table agreement.  First, in August of 1989, under the direction of Tadeusz Mazowiecki, they created the first non-communist government.  Then, they held fully free elections (for local government offices in 1990).  Finally, they introduced a package of economic reforms to establish a free market – the so-called Balcerowicz plan.

On November 9, 1989, the Germans began to destroy the Berlin Wall, the Warsaw Pact was dissolved on July 1, 1991, and the Soviet Union collapsed on December 26, 1991.

Niezapomniany rok 1989

W tym roku przypadła 30. rocznica wydarzenia niezwykle ważnego w najnowszych dziejach Polski. 4 czerwca 1989 roku odbyły się w naszym kraju pierwsze częściowo wolne wybory do Sejmu i wolne do Senatu. Miały być wykonaniem ustaleń z obrad Okrągłego Stołu, przy którym negocjowały komunistyczne władze i część jeszcze moment wcześniej nielegalnej opozycji. Stały się niezwykle ważnym, bo pierwszym elementem przełomu, który doprowadził do upadku bloku sowieckiego w Europie Środkowo-Wschodniej.

Do rozmów Okrągłego Stołu doszło w wyniku katastrofalnej sytuacji gospodarczej Polski. Jej załamanie rozpoczęło się jeszcze w latach 70-tych na skutek niewydolności gospodarki centralnie sterowanej. Braki w zaopatrzeniu nawet w podstawowe produkty spożywcze, rozpędzająca się inflacja wywołały falę strajków latem 1980 roku. Zakończyły się one zgodą władz komunistycznych na powołanie pierwszego w bloku wschodnim samorządnego i niezależnego od komunistycznych władz związku zawodowego. Robotnicy pod wodzą Lecha Wałęsy wybrali dla niego nazwę „Solidarność”.

Związek stał się szybko ruchem społecznym liczącym ok. 10 milionów członków. Działał legalnie przez 16 miesięcy, które wypełniły narastające konflikty z komunistyczną władzą. Ta 13 grudnia 1981 roku uciekła się do przemocy ogłaszając stan wojenny. Na ulice wyprowadzono wojsko, które liczyło wtedy niemal pół miliona żołnierzy. Policyjne siły bezpieczeństwa pacyfikowały kolejne zakłady pracy, których pracownicy zareagowali strajkami na stan wojenny i represje. Tysiące działaczy związkowych i opozycjonistów zostało internowanych w specjalnych ośrodkach odosobnienia i więzieniach. Według ustaleń historyków wprowadzenie stanu wojennego przyniosło ok. 56 ofiar śmiertelnych. Opór społeczny okazał się dużo słabszy niż sugerowały to nastroje społeczne i liczebność „Solidarności”.

Demonstracje przeciwko władzy komunistycznej, organizowane były głównie przez podziemne struktury zdelegalizowanej „Solidarności”. Opór wspierany był także przez Kościół Katolicki i papieża z Polski Jana Pawła II.

Stan wojenny sytuacji gospodarczej kraju. Inflacja przeszła w hiperinflację, a systemem kartkowym objęto zaopatrzenie ludności w żywność. Rosło zadłużenie zagraniczne Polski i naciski jej zachodnich wierzycieli. W kraju rosło poczucie beznadziejności, setki tysięcy Polaków emigrowało do państw świata zachodniego. W ZSRR pojawił się nowy komunistyczny przywódca Michaił Gorbaczow z ideami pierestrojki. W 1988 roku doszło do kolejnej fali strajków, m.in. w krakowskiej hucie stali noszącej wtedy imię Lenina, które też zostały zdławione, ale władze partii komunistycznej doszły do wniosku, że nie mają innego wyjścia niż porozumienie z opozycją. Doszło do niego właśnie w wyniku rozmów Okrągłego Stołu rozpoczętych w lutym 1989 roku. Rozmowom, które przyniosło pakiet niezbędnych reform patronował Kościół Katolicki.

Podstawowym elementem porozumień osiągniętych po

2 miesiącach debat była zgoda władz na częściowo wolne wybory. Ich termin wyznaczono na 4 czerwca. Poprzedziła je ponowna legalizacja „Solidarności”.

Perspektywa wyborów wywołała falę obywatelskiej aktywności. Do urn poszło 62 proc. uprawnionych, co było jednak wynikiem rozczarowującym. Kandydaci solidarnościowi zwyciężyli w niemal wszystkich okręgach wyborów do Senatu. Zdobyli też 35 proc. mandatów do Sejmu pozostawionych w porozumieniach Okrągłego Stołu. Kandydaci rządzącej partii komunistycznej i je satelickich stronnictw umieszczeni na tzw. liście krajowej zostali odrzuceni przez wyborców.

Osłabienie partii komunistycznej umożliwiło opozycji przełamanie ustaleń Okrągłego Stołu, utworzenie pierwszego niekomunistycznego rządu pod kierownictwem Tadeusza Mazowieckiego w sierpniu 1989 roku, przeprowadzenie pierwszych w całości wolnych wyborów (samorządowych w maju 1990 roku) i wprowadzenie pakietu reform wolnorynkowych w postaci tzw. planu Balcerowicza.

Mur berliński Niemcy zaczęli burzyć 9 listopada 1989 roku, militarny Układ Warszawski rozwiązano 1 lipca 1991 roku, a Związek Sowiecki rozpadł się 26 grudnia 1991 roku. (b)

In diesem Jahr fand der 30. Jahrestag eines außerordentlich wichtigen Ereignisses in der jüngsten Geschichte Polens statt. Am 4. Juni 1989 fanden in unserem Land die ersten teilweise freien Wahlen zum Sejm und freie Wahlen zum Senat statt. Sie sollten die am Runden Tisch, an dem die kommunistische Behörden und die noch vor Kurzem illegale Opposition verhandelt hatten,  festgelegten Beschlüsse realisieren, Sie wurden außerordentlich wichtig, weil sie das erste Element des Durchbruchs waren, der zum Sturz des sowjetischen Blocks in Mittel- und Osteuropa führte.









PLACES WORTH YOUR TIME